'ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು' (Small Hydro Power Projects)

• ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ: ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 1,284 ಮೆಗಾವಾಟ್ (MW) ಸ್ಥಾಪಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ
• ಯೋಜನೆಗಳ ರದ್ದತಿ: ಕಳೆದ 2010 ರಿಂದ 2025ರ ಮೇ 31 ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಒಟ್ಟು 519 ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ 386 ಯೋಜನೆಗಳು ರದ್ದಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಭಾಗದಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭವೇ ಆಗಿಲ್ಲ.
• ರದ್ದತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಬರುವುದರಿಂದ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿ (Environmental Clearance) ಸಿಗದಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

🌿ಕರ್ನಾಟಕ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಯಮಿತ (KREDL)

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಇದನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು (ಕೇಂದ್ರ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಅನ್ವಯ)
• ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಬೆಂಗಳೂರು
• ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಾದ ಸೌರಶಕ್ತಿ (Solar), ಪವನಶಕ್ತಿ (Wind), ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ (Small Hydro), ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ (Biomass) ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು.

🌿ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ

• ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದರೇನು? (Definition): ಭಾರತದಲ್ಲಿ 25 ಮೆಗಾವಾಟ್ (MW) ವರೆಗಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು 'ಕಿರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು' (Small Hydro Projects) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (Renewable Energy) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದ ಅಂದಾಜು (EIA - Environmental Impact Assessment): ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು EIA ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1986 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ EIA ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ: ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ (ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ). ಇದು 1902 ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.

👉ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳ (ESA) ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು:
1. ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ
(Western Ghats Ecology Expert Panel)
2.ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ (ಇದರ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ).